آب قم تا سال 88 شیرین می شود!!!

 وقتی در هشتم بهمن ماه 83 ، خط لوله 1200 ميليمتري انتقال آب قم از سد پانزده خرداد كه بيش از 60 درصد آب مصرفي مردم را به قم منتقل مي كند دچار سانحه شد و شکست ، آنگاه خیلی بیشتر به عمق فاجعه  اجرای طرحهای بدون ارزیابی فنی و کارشناسی دقیق که طی این سالها ، گریبانگیر مردم قم شده است ، پی بردم. جالبتر اینکه مسئول مربوطه در ان زمان مشکل را نبود نقشه دقيقي از اين خط لوله اعلام کرده ( فکر نکنید این خط لوله همانند خطوط سراسری لوله گاز در رنج 1000 کیلومتر به بالاست ، نخیر ! تنها 75 کیلومتر طول داشته و برخلاف لوله گاز ، روی سطح زمین قرار گرفته است )و با افتخار به همشهریان خود اعلان می دارد که تنها پس از 12 ساعت از وقوع چنین حادثه ای مطلع شده است و ...

مطالعات آب شهر قم از سال 1330 توسط يك گروه از مهندسين مشاور فرانسوي و ايراني آغاز شد. براي تامين آب شهر مسير رودخانه قم رود براي حفر چاه‌هاي نيمه عميق انتخاب شد. براي اين منظور 4 حلقه چاه در مسير اين رودخانه حفر و با نصب 83 كيلومتر لوله چدني و 2همزن بتني هوايي هريك به ظرفيت 2000 متر مكعب تا سال 1343 استخوان بندي اوليه شبكه آب شهري قم ايجاد شد و به دنبال آن دايره آبياري در شهرداري قم شكل گرفت. به تدريج با افزايش جمعيت، تعداد چاه‌هاي حفر شده به 34 حلقه در مسير همين رودخانه و حومه شهر افزايش يافت. در سال 1345 سازمان آب قم تحت نظر وزارت كشور تاسيس شد. در سال 1356 با توجه به كيفيت آب موجود، مطالعات انتقال آب از دشت علي‌آباد آغاز شد و سرانجام در سال 1359 ، يازده حلقه چاه عميق در اين دشت حفر شد كه با احداث 65 كيلومتر خط انتقال و ايستگاه پمپاژ شكوهيه و منابع ذخيره، براي اولين بار در سال 1362 آب نسبتا شيرين به قم انتقال يافت.ولی با گسترش شهر قم و افزایش ناگهانی جمعیت آن ، استفاده از اب شیرین علی اباد  دیرزمانی  بطول نینجامید و دوباره کیفیت آب قم به وضعیت سابق خود بازگشت ،  زیرا  حجم آب علی آباد همانطور که امروز شاهد ان هستیم ، هرگز جوابگوی مصرف روزافزون قم نمی توانست باشد، بنابراین در همان زمان ، ایده طرح ساخت سد پانزده خرداد ، رقم خورد.

مردم قم در سال 73 همزمان با افتتاح سد 15 خرداد منتظر بودند تا ثمره تنها دستور عمرانی مستقیم حضرت امام در طول حیات خویش خطاب به کارگزاران نظام را با شیرین  شدن کام خود ،  مزه نمایند ، اما آنچه که از این محصول باقی مانده ، جز ایجاد یک گردشگاه تفریحی رایگان برای اهالی دلیجان و پرآب شدن چاههای پایین دست بواسطه نفوذ بیش از حد آب در بازوی چپ سد ، قابل توصیف نیست.بگذریم از اینکه  سرانه مصرف آب بازاى هر نفر در قم در حدود 162 لیتر در شبانه روز می باشد که كل آب مورد نیاز بهداشتى در پیك مصرف قم مطابق آمار شركت آب و فاضلاب قم که اکنون به دهمین شركت سهامي ‌منطقه‌اي آب در سطح کشور ارتقا یافته است ،  3300  لیتر در ثانیه می باشد  که در حدود 2100 لیتر از این مقدار (در ثانیه ) توسط  لوله 75 کیلومتری از سد پانزده خرداد تامین می شود که در برابر دبی متوسط مجموعه چاههای اب داخل قم ، علی اباد و جعفریه ، رقم بسیار بزرگی است و از این منظر سد 15 خرداد موهبتی برای قم می باشد.

آمار تاسف بر انگیز دیگر ، حکایت از فرسوده بودن  حدود 355 کیلومتر از شبکه توزیع اب در داخل شهر  قم با عمر متوسط 25 تا 30  سال است که باعث هدر رفتن  20 درصد از ذخیره اب در این شبکه شده است. بنابراین می توان به این نکته اذعان کرد که مشکل آب قم ، تنها شور بودن آن نیست ، بلکه معضلات پیچیده و بغرنج دیگری نیز در این زمینه وجود دارد که تحت الشعاع بی کیفیت بودن اب قرار گرفته است.

نکته مهم دیگر که این روزها حول و حوش آن ، مانور تبلیغاتی زیادی صورت می گیرد و البته قبلا نیز در فضاهای انتخاباتی به دفعات در عناوین مختلف مورد استفاده تمامی کاندیداها ، اعم از نمایندگان مجلس و حتی اعضای شورای شهر قرار گرفت ، طرح انتقال آب رودخانه دز به قم می باشد. طرحی که برآورد هزینه اولیه  آن در حدود  3500 ميليارد ريال پیش بینی شده بود که اکنون پس از سپری شدن  چندین سال از آغاز طرح و پیشرفت تنها 25 درصد از اجرای کل پروژه ، برای تامین هزینه های آتی آن ، رقمی در حدود 4000 میلیار ریال اعتبار درخواست شده است که طی مصوبه سفر هیات دولت به قم  مبلغ 1000 میلیارد ریال از ان در بودجه 85 دارای ردیف شد .هرچند هنوز از اختصاص این مبلغ با گذشت 4 ماه از آغاز سال خبری نشده است، ولی نکته بسیار عجیبتر اینکه ، به تازگی برای حل مشکل اعتبار این طرح ، پای سرمایه گذار خارجی نیز به وسط کشیده شده است ، یعنی "فاینانس خارجی "

چگونه امکان دارد در این دولت که تمامی هم و غم خود را خدمت به مردم اعلام کرده است و حتی در سفر استانی به قم ،  دائم بر آن نیز تاکید شده است ، امکان تامین 115 میلیون دلار اعتبار از منابع داخلی فرضا  صندوق ذخیره ارزی وجود ندارد؟

چگونه می توان در حدود 2 میلیار دلار از صندوق ذخیره ارزی ؛ تنها بدین دلیل  که فاینانسور خارجی طرف برنده مناقصه توسعه فازهای 15 و 16 پارس جنوبی از اجرای تعهدات خویش سرباز زده ؛ "خاتم بخشی" کرد ، اما از اعطای تنها 5 درصد از این مقدار برای رفع محرومیت از قم ، دریغ کرد ، البته همگی میدانیم که جذب اعتبار از طریق فاینانس خارجی سازوکار مربوط به خود را دارد و بسیار زمانبر است و لیکن  ارائه تسهیلات این چنینی برای قم در حالیکه راههای سهل الوصول دیگری نیز وجود دارد ، دربردارنده هیچ نوع امتیاز خاصی نیست.واقعا اگر برای اجرای یک طرح محلی نیاز به سرمایه گذاری خارجی باشد ، در صحیح بودن دیدگاههای حاکم اقتصادی می بایست شک کرد.

با این تفاسیر و در حالیکه بیت الغزل تمامی نمایندگان قمی ادوار مختلف مجلس ، جذب اعتبار برای شیرین شدن آب قم است که به سرانجام معینی نیز نرسیده است ، آب قم حتی در صورت ارتقا شرکت منطقه ای آن تا سطح وزارت نیز با سازوکار در پیش گرفته شده ، هرگز شیرین نخواهد شد ، زیرا این مشکل ربطی به ساختار سازمانی نهادهای متولی محلی ندارد ، و افزون بر ان از هم اکنون مقاومتهایی از طرف اهالی شهرهای درون مسیر انتقال اب از دز به قم  مشاهده شده که البته در نامه چندی پیش نمایندگان قم نیز بدان اشاره شد و حال در آخر کلام این نکته هنوز محل ابهام است که ایا براستی آب قم تا سال 88 شیرین می شود؟ شاید عدم ذکر دو رقم سمت چپ این عدد ، جواب شفافی برای پاسخ این پرسش باشد!